Ο υπουργός με την κάμερα στα μούτρα μας

Ο Άδωνις Γεωργιάδης πήγε στη Λήμνο και στη Λέρο φορώντας γυαλιά Meta Ray-Ban, που έχουν ενσωματωμένη κάμερα, μικρόφωνο και «τεχνητή νοημοσύνη». Πήγε, δηλαδή, ως υπουργός Υγείας σε χώρους όπου κυκλοφορούν ασθενείς, εργαζόμενοι και ευάλωτοι άνθρωποι, κουβαλώντας στο πρόσωπό του μια συσκευή καταγραφής. Και όταν ο κόσμος αντέδρασε, η απάντησή του ήταν η γνώριμη συνταγή: οι «αριστεροί» φταίνε και τέλος πάντων τα γυαλιά τα αγόρασε νόμιμα και του αρέσουν.

Εδώ, όμως, δεν μιλάμε για γούστο. Μιλάμε για εξουσία.

Το «δεν κατέγραψα κανέναν» δεν είναι απάντηση. Όταν ο άνθρωπος απέναντί σου φοράει κάμερα, δεν έχεις κανέναν τρόπο να γνωρίζεις αν καταγράφεσαι. Η σχέση γίνεται εξ ορισμού άνιση. Και όταν αυτός ο άνθρωπος είναι υπουργός και εσύ γιατρός σε ακριτικό νοσοκομείο ή ασθενής σε διάδρομο, η ανισότητα δεν είναι θεωρητική αλλά κρατική πολιτική.

Το πιο ενοχλητικό, όμως, είναι ότι σε ένα πράγμα ο Άδωνις έχει δίκιο: σε έναν χρόνο θα τα φοράμε όλοι. Έτσι ακριβώς έγινε, άλλωστε, και με άλλες τεχνολογίες. Τα μέσα αντικοινωνικής δικτύωσης, π.χ., την ίδια ώρα που όλ@ τα βρίζουν, για ό,τι κάνουν στη δημόσια σφαίρα και στην ψυχική μας υγεία, τα χρησιμοποιούν. Η κανονικοποίηση δεν έρχεται με νόμο, έρχεται με ένα ζευγάρι ωραία γυαλιά των 600 ευρώ που φοράει χαμογελαστός ένας υπουργός, μέχρι να μη θυμάται κανείς ότι κάποτε μας ενοχλούσε.

Γι' αυτό η αντίδραση τώρα δεν είναι «πρωτογονισμός». Πρέπει να γίνει κοινωνικός κανόνας ότι όποι@ μας πλησιάζει φορώντας «έξυπνη συσκευή» με κάμερα και μικρόφωνο, παραβιάζει την ελευθερία μας. Δεν χρειαζόμαστε τη διαβεβαίωσή του ότι «δεν γράφει». Χρειαζόμαστε να τη βγάλει.

Το θέμα δεν ήταν ποτέ τα γυαλιά του Άδωνι. Το θέμα είναι αν θα αφήσουμε την εξουσία να αποφασίσει για εμάς ότι το να μας σημαδεύει μια κάμερα σε κάθε συνομιλία είναι «φυσιολογικό».